Noterlerin Hukuki Sorumlulukları Nelerdir?

Noterlerin Hukuki Sorumluluğu

Hukuki güvenliği sağlamak, taraflar arası anlaşmazlıkları önlemek için işlemleri belgelendirmek ve kanunlar çerçevesinde verilen görevleri yerine getirmek kamu hizmeti veren noterlerin görevidir. Hukuki işlemleri belgelendiren ve onaylayarak resmiyete döken bir kurum olarak Adalet Bakanlığının izin ve denetiminde çalışan bir kurumdur. Noter tazminat sorumluluğu ise “kusursuz sorumluluk” çerçevesinde kanunlara tabidir.

Noterlik Kanunun 162. maddesince noterlere karşı tazminat davası açılabilmesi için noterin veya çalışanlarının kusurundan dolayı kişi veya kurumların zarar görmesi gerekir. Bu durumda noter aleyhine maddi-manevi tazminat davası açılabilir. İşin noter tarafından yapılmaması, eksik yapılması veya hatalı yapılması noter aleyhine maddi-manevi tazminat davası açma nedenidir.

Noter tazminat sorumluluğu kapsamında olan durumlar şunlardır:

– Görev ihmali

– Hatalı veya yanlış işlem

– Sahte vekaletname düzenlemek

– Sahte kimlikle yapılan işlemler

– Noter sorumluluğunda olan, kasten veya ihmal sonucu yapılan tüm hukuka aykırı fiillerden meydana gelen zararlar tazminat konusudur.

 Noter Görev ve Sorumlulukları

– Tescil, Tespit işleri

– Emanet işleri

– Defter onaylamak

– Satış işlemleri

– Vasiyetname ve ölümle ilgili işler

– Tebligat işleri

– Kanunen tescil gerektiren işlemler

– İhbarname, ihtarname ve protesto işlemleri

– Kanun hükümlerine tabi asli belgelerin aslı ile aynı örneklerinin verilmesi

– Evlilik sözleşmesi

– Zilyetlik devri sözleşmesi

– Şirket sözleşmesi

– Kira sözleşmesi

– Temlik, Taahhütname, Kefaletname

– Vakıf senedi, Aile vakfı senedi, Tanıma senedi, Borç Senedi

– İbraname, Beyanname, Şehadetname, Vekaletname

– İmza sirküleri

– Aylık ve yıllık iş cetvelleri

Noterlik kanunu çerçevesinde hizmet sunan noterlerin yaptığı işler sıkı kurallar ve şartlara bağlanmış olup yaptığı işin uzmanı olduğu tüm kişi ve kurumlar tarafından kabul edilmiştir. Noterler işlerinde dikkatli olmalı, gerekli özen ve itinayı göstermelidir. Noterde çalışan bir personelin göstereceği özen ve itina normal bir insanın göstereceği özenli davranışa göre çok daha objektiftir.

 Noterin Kusursuz Sorumluluğu

Noterin kusursuz sorumluluğu için birtakım şartlar aranmaktadır. Bunlar:

 – Noter ya da noter çalışanlarının bir eylem ya da işleminin olması,

 – Bu eylem ya da işlem sonucu bir zararın ortaya çıkması,

 – Eylem ya da işlemle meydana gelen zarar arasında sebep sonuç ilişkisinin olması.

Kamusal yetkilerini kullanan noter belge ve beyanları resmileştiren bir kurumdur. Bu işlemleri yaparken gerekli özen ve itinanın gösterilmemesi, ihmal edilmesi ya da kasıtlı olarak yanlış işlem yapılması tazminat sorumluluğunu gerektirir. Noterin sorumluluğu Noterlik Kanununun 162.maddesinde belirtilmiştir. Bu maddeye göre noterin veya çalışanının yaptığı işlerden dolayı noter kusursuz sorumludur. Notere karşı tazminat davası açmada noterin eylem veya işlemi yaparken kusurlu davrandığının ispatı gerekli değildir. Yani zarar gören kişi veya kurumun kusuru kanıtlama yükümlülüğü yoktur.

 Noterin Hukuki Sorumluluğu Hükmü ve Sonuçları

Noterin hatalı, yanlış veya kasıtlı yaptığı işlemlerden doğan zarar nedeni ile notere karşı açılan tazminat davasında zararın miktarı tazminatın hesaplanmasında esas alınır. Zarar gören tarafın zarara razı olması veya ortak kusurunun bulunması durumunda elde edilecek menfaatin hakkaniyet ölçüleri doğrultusunda indirilmesi mümkündür. Bu davalarda zamanaşımı Borçlar Kanununun 60. maddesine göre zarar gören tarafın fiilin gerçekleştiği anın tarihini öğrendiği andan itibaren on yıldır.

 Noterin Hukuki Sorumluluğunu Geçersiz Kılan Durumlar

Noterin sorumluluğu kapsamında gerekli özeni ve dikkati göstermesi durumunda dahi zararın ortaya çıkmasının kaçınılmaz olduğu noter tarafından ispatlanırsa noterin tazminat sorumluluğu ortadan kalkar. Gerekli özeni gösterdiğini somut olarak ispatlasa bile tazminat söz konusudur. Ancak zararın kaçınılmaz olduğu ispatlanırsa tazminat sorumluluğu ortadan kalkmaktadır.

Meydana gelen zararla noterin yaptığı işlem arasında neden sonuç ilişkisi yoksa tazminat söz konusu olamaz. Sebep sonuç ilişkisinin olmadığının ispatı notere aittir. Zararın nedeni noter iradesi dışında yangın, deprem, sel veya ağır hastalık gibi bir nedense mücbir sebep söz konusu olduğundan noter sorumluluğu ortadan kalkar. Zarardan zararı gören tarafın tam sorumlu olduğunun ispatlanması durumunda noter sorumluluğu ortadan kalkar.

Zararın üçüncü bir kişinin ağır kusurundan dolayı ortaya çıktığı noter tarafından ispatlanırsa yine noter tazminat ödeme sorumluluğundan kurtulur. Sahte belgelerle yapılan her türlü noter işlemi tazminat konusudur. Sahte kimlik, sahte ehliyet, sahte nüfus cüzdanı, sahte araç ruhsatı gibi belgelerin kullanılması sonucu doğan zararları tazmin etme sorumluluğu notere aittir.

 Notere Tazminat Davası Açma

Notere tazminat davasının açıldığı durumlar sahte vekaletname başta olmak üzere sahte kimlik, sahte ehliyet ve sahte araç ruhsatının kullanıldığı durumlardır. Hukuki güvenliği sağlamak ve anlaşmazlıkları gidermekle yükümlü olan noterin sahte vekaletname ile tapu taşınmaz devri veya otomobil alım satımı yapılması için belge düzenlemesinden doğan zararı Noterlik Kanununun 162.maddesi gereği noter karşılamak durumundadır. Kusursuz sorumluluk olarak düzenlenen noter sorumluluğu, bir güven kurumu olan noter için özen ve itina gösterilmesi gereken bir sorumluluktur. Noterlik Kanununun 82. maddesi ve İcra iflas Kanununun 38. maddesine göre hazırladıkları belgeler için noterlere ayrıcalık tanınmıştır. Böylesine önemli bir görevin yerine getirilmesinde noterin yapılan işlerde gerekli özen ve itinayı göstermesi beklenir. Aksi taktirde doğan zararın tazmininden kusursuz sorumluluk sahibi noter sorumludur.

Comments

Leave a Reply

XHTML: You can use these tags: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>